فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣ - ميراث زوجه از اموال غير منقول(١) آیة الله سيد محمود هاشمى شاهرودى

ميراث زوجه از اموال غير منقول(١)

سيد محمود هاشمى شاهرودى

چكيده:

ميراث زوجه از اموال غير منقول ـ عقار ـ از مسائل بحث‌انگيز فقهى است.

پنج قول معروف در اين مسأله وجود دارد:

١. زوجه به طور مطلق از عين همه تركه ارث مى‌برد. (ابن جنيد)

٢. زوجه از عين و قيمت رباع ـ اراضى مسكونى ـ هيچ ارثى نمى‌برد اما از عين ديگر زمينها و از قيمت ابزار و مصالح ساختمانى ارث مى‌برد. (شيخ مفيد)

٣. زوجه از عين خانه و زمين مسكونى ارث نمى‌برد ولى از قيمت آنها واز عين زمينهاى ديگر ارث مى‌برد (سيد مرتضى)

٤. زوجه اگر داراى فرزند باشد، از عين همه زمينها ارث مى‌برد و اگر بدون فرزند باشد هيچ ارثى از زمينها نمى‌برد و فقط از قيمت ابزار ومصالح ساختمانى ارث مى‌برد.(شيخ طوسى و فقهاى پس از او)

٥. زوجه به طور مطلق، نه از عين و نه از قيمت اموال غير منقول ارث نمى‌برد. فقط از قيمت ابزار و آلات و مصالح ساختمانى ارث مى‌برد. (نظر مشهور متأخرين)

دراين مقاله طى چهار ملاحظه مهم، نارسايى دلالت روايات دال بر محروميت زوجه اثبات شده است. سپس با جمع ميان سه دليل عمومات قرآنى، روايات دال بر محروميت و روايات تفصيل دهنده ميان زوجه فرزند دار و بى فرزند، قول ششمى در اين مسأله تأسيس شده است كه بر اساس آن: زوجه اگر داراى فرزندى از موّرث باشد، از عين همه اموال منقول و غير منقول ارث مى‌برد و اگر بدون فرزند باشد از عين اموال منقول و از قيمت اموال غير منقول ارث مى‌برد.